Jajka wielkanocne

Święcąc wielkanocne jajka nie znamy często genezy tego zwyczaju. W Mezopotamii jajko było już symbolem życia kilka tysięcy lat przed pojawieniem się pierwszych chrześcijan. Co ciekawe,  jeszcze przez ok. 200 lat po chrzcie Polski jedzenie jaj w Wielkanoc było zabronione, bo kojarzone było się z pogańskimi rytuałami.

teraz_senior_jaja_2_ Sama tradycja święcenia jaj pochodzi ze średniowiecza. Ma swój początek w zakonach klasztornych, w czasach, gdy post był przestrzegany tak surowo, że zabraniał on spożywania również  i jaj. Poświęcony pokarm miał zapobiec chorobie po długich wyrzeczeniach postnych i zapewnić błogosławieństwo dla duszy i ciała.

W symbolice chrześcijańskiej jajko nawiązywało do faktu Zmartwychwstania Pańskiego i od początku było związane z Wielkanocą. Dawniej jajko symbolizowało Stary i Nowy Testament, a więc Stare (skorupka) i Nowe (żółtko) Przymierze Boga z ludźmi.

Jajkami obdarowywano się nawzajem, a każdy cieszył się, jeśli jego pisanka była chwalona przez innych. Chłopiec ofiarując pannie pisankę wyrażał w ten sposób swoje gorące uczucia. Pisanki stanowiły też zwyczajowy wykup dziewcząt przed oblaniem wodą w lany poniedziałek. Nie wolno było wyrzucać skorupek święconych jaj, można je było jedynie spalić w piecu. Często wieszano je na drzewach, aby zapewnić w sadowi dorodne owocowanie.

teraz_senior_jaja1_

Polskie zwyczaje ludowe nakazywały np. położenie jajka na progu stajni, gdy po raz pierwszy wyprowadzano bydło w pole. Jajko oddawano później komuś biednemu z prośbą o modlitwę, by bydło dobrze się chowało, a krowy dawały dużo mleka. W każdy narożnik nowego domu kładziono jajko na szczęście. Przy budowie domów murowanych, do zaprawy wapiennej dodawano jajka, które ją cementowały.

Sama tradycja zdobienia jaj jest bardzo stara. Już Owidiusz i Pliniusz wspominają o malowanych jajkach. W starożytnym Egipcie był podobno zwyczaj zdobienia ich rysunkami skarabeuszy, w Chinach natomiast dekorowano skorupki wizerunkami ptaków i kwiatów. Najstarsze natomiast ślady polskich pisanek odkryto podczas prac wykopaliskowych w Opolu i datowane są na wiek dziesiąty.

W zależności od techniki zdobienia, świąteczne jajka mają różne nazwy:

  • Drapanki – powstają przez drapanie ostrym narzędziem zewnętrznej barwionej powłoki jajka, technika spotykana głównie w Polsce i Austrii
  • Kraszanki (zwane też malowankami) powstają przez gotowanie jajka w wywarze barwnym, dawniej uzyskiwanym wyłącznie ze składników naturalnych. Używano roślin, które pozwalały na uzyskanie różnych kolorów:

brązowy: łupiny cebuli

czarny: kora dębu, olchy lub łupiny orzecha włoskiego

złocistożółty: kora młodej jabłoni lub kwiat nagietka

fioletowy: płatki kwiatu ciemnej malwy

zielony: pędy młodego żyta lub listki barwinka

różowy: sok z buraka

  • Pisanki mają różnobarwne desenie. Powstają przez rysowanie (dawniej: pisanie) na skorupce gorącym roztopionym woskiem, a następnie zanurzenie jajka w barwniku. Jako narzędzi do pisania używano szpilek, igieł, kozików, szydeł, słomek i drewienek.
  • Oklejanki (zwane też naklejankami) są przyozdobione sitowiem, płatkami bzu, skrawkami kolorowego, błyszczącego papieru, tkaniny, również nicią lub włóczką wełnianą.
  • Nalepianki – popularne zwłaszcza w okolicach Krakowa i Łowicza. Powstają przez ozdabianie skorupki jajka różnobarwnymi wycinankami z papieru.
  • Ażurki  – są wykonywane z wydmuszek jaj kurzych, kaczych, gęsich i strusich. Technika polega na nawiercaniu w skorupce otworów przy pomocy wiertarki i malutkiego wiertła, miniszlifierki, piaskarki, turbiny dentystycznej czy minifrezarki. Wydmuszka z nawierconymi wzorami jest malowana najczęściej farbą akrylową.

 teraz_senior_jaja_3_

(Na podstawie Wikipedi oraz http://uroczystosci.wieszjak.polki.pl/wielkanoc/219421,2,Symbolika-jajka-wielkanocnego.html# i http://polska.newsweek.pl/jajko-symbolem-wielkanocy–nie-do-konca—,75697,1,1.html)

5 odpowiedzi do artykułu “Jajka wielkanocne

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *